Ebeveynlerin en büyük heyecanlarından biri çocuklarının ilk "anne" veya "baba" deyişini duymaktır. Ancak bazen beklenen bu an gecikebilir. 2 yaşına gelmiş bir çocuk hala anlamlı kelimeler kuramıyor, ihtiyaçlarını işaretle veya ağlayarak anlatıyorsa, ailelerin aklına hemen o soru gelir: "Çocuğum neden konuşmuyor?"
Ankara Nova Akademi Dil ve Konuşma Terapisi biriminde en sık karşılaştığımız bu durum, genellikle iki ana başlık altında incelenir: Saf gecikmiş konuşma veya altta yatan başka bir nörogelişimsel farklılığa (Otizm, Zihinsel Yetersizlik vb.) bağlı konuşma geriliği.
Yaşlara Göre Normal Dil Gelişimi Nasıl Olmalı?
Her çocuğun gelişimi kendine özgü olsa da, klinik olarak kabul edilen bazı dönüm noktaları (milestones) vardır:
- 12-15 Ay: İlk anlamlı kelimelerin (anne, baba, ver vb.) kullanılması.
- 18-24 Ay: En az 50 kelimelik bir sözcük dağarcığı. İki kelimelik basit cümleler kurma (Anne su, topu ver).
- 2-3 Yaş: 3-4 kelimelik cümleler kurma, söylenenleri büyük oranda anlama, sorulara cevap verme. Konuşmasının yabancılar tarafından büyük oranda anlaşılması.
Eğer çocuğunuz bu dönüm noktalarının çok gerisindeyse, "Nasıl olsa konuşur" diyerek beklemek yerine bir Uzman Dil ve Konuşma Terapisti (DKT) ile görüşmeniz hayati önem taşır.
Gecikmiş Konuşmanın Nedenleri
Konuşma gecikmesinin arkasında organik, nörolojik veya çevresel faktörler yatabilir:
- Ekran Maruziyeti: Televizyon, tablet ve telefon karşısında uzun süre kalan çocuklar, tek yönlü bir iletişime maruz kaldıkları için dil becerilerini geliştiremezler.
- İşitme Kaybı: Çocuğun hafif düzeyde bile olsa bir işitme kaybı veya sık tekrarlayan orta kulak iltihabı varsa, sesleri doğru duyamadığı için konuşamaz.
- Otizm Spektrum Bozukluğu: Çocuğun göz teması yoksa, adına tepki vermiyorsa ve konuşma gecikmesi varsa, otizm şüphesi değerlendirilmelidir.
- Yetersiz Uyaran: Çocuğun bakım verenleri onunla yeterince konuşmuyor, oyun oynamıyor veya kitap okumuyorsa çevresel yoksunluktan dolayı konuşma gecikebilir.
Terapide Neler Yapıyoruz?
Nova Akademi Etimesgut merkezimizde, öncelikle çocuğun dil yaşını objektif testlerle ölçüyoruz. Terapilerimiz asla masa başında ezber şeklinde yapılmaz. Çünkü çocuklar oyunla öğrenir. Oyun temelli dil ve konuşma terapilerinde;
- Çocuğun ilgi duyduğu oyuncaklar üzerinden iletişim fırsatları (sabotaj teknikleri) yaratıyoruz.
- Taklit becerilerini (motor ve sözel taklit) geliştiriyoruz.
- Ailelere "Floortime" temelli yaklaşımları öğreterek evde nasıl nitelikli dil girdisi sağlayacaklarını gösteriyoruz.
Unutmayın, dil gelişimi bilişsel gelişimin aynasıdır. Çocuğunuzun konuşma sürecini desteklemek için geç kalmadan bir uzmandan destek almanız, ileride yaşanabilecek akademik ve sosyal zorlukların önüne geçecektir.